Kolagen nazywany jest białkiem młodości, dlatego najczęściej kojarzy nam się z urodą. Jednak właściwości i zastosowanie kolagenu nie ograniczają się wyłącznie do utrzymania jędrności i nawilżenia skóry. Białka kolagenowe odgrywają istotną rolę w układzie kostno-mięśniowym, dzięki któremu możemy bezboleśnie i sprawnie się poruszać. Chcąc zadbać o zdrowie, kolagen powinno się włączyć do naszej codziennej diety w postaci suplementacji.
Co to jest kolagen?
Kolagen to podstawowe białko organizmu ludzkiego, które występuje w niemalże jednej trzeciej wszystkich białek ludzkich. Białko kolagenowe jest jednym z głównych składników tkanki łącznej. Kolagen to nic innego jak białko strukturalne, które zapewnia odpowiednią strukturę tkance łącznej, skórze, kościom czy zębom. W organizmie człowieka znajduje się w skórze, rogówce oka, kościach, ścięgnach, chrząstkach oraz naczyniach krwionośnych.
Na chwilę obecną znanych jest 29 typów kolagenu. W skórze występuje kilka rodzajów kolagenu – kolagen typu I oraz II, a także III.
- Kolagen typu I występuje głównie jako składnik budulcowy skóry, więzadeł i tkanki łącznej. Do produkcji kolagenu typu I dochodzi również w momencie tworzenia się blizn. Stanowi on około 90% białek organizmu.
- Kolagen typu II usytuowany jest głównie w tkance chrzęstnej stawów – wspiera kondycję stawów i odpowiada za ich ruchomość.
- Kolagen typu III jest odpowiedzialny za zachowanie elastyczności naczyń krwionośnych, występuje również w płucach, jelitach oraz macicy.
Właściwości kolagenu
Podstawową właściwością białka kolagenowego jest nadanie odpowiedniej struktury i wytrzymałości mechanicznej tkance łącznej, komórkom i narządom organizmu. Kolagen to białko strukturalne, które wzmacnia miękkie tkanki organizmu i łączy je ze szkieletem. Dodatkowo, białko to odpowiada za procesy ochronne tkanek miękkich, chroniąc je przed zewnętrznymi czynnikami. Kolagen wspiera integralność chrząstki stawowej, która chroni stawy przed przeciążeniami. Suplementacja wzmacnia stawy, co jest szczególnie ważne w przypadku osób, które uprawiają sport. Białka kolagenowe zapewniają lepsze wchłanianie składników mineralnych, takich jak magnez, wapń i fosfor, które mają nieoceniony wpływ na utrzymanie mocnych kości i mięśni.
Regularne przyjmowanie kolagenu wspiera regenerację włókien kolagenowych, co sprzyja zachowaniu gęstości skóry. Dzieje się tak, ponieważ pobudza on włókna kolagenu do produkcji. Tym sposobem niweluje widoczność zmarszczek i przyczynia się do utrzymania jędrności całego ciała (ma również zdolność do redukowania cellulitu). Chcąc zadbać o jędrność skóry, warto wybierać preparaty łączące kolagen i kwas hialuronowy, które wspierają procesy mające na celu zatrzymanie wody w organizmie.
Kolagen nosi miano spoiwa tkanki łącznej, stąd jego nieoceniony wpływ na procesy regeneracyjne. Białko kolagenowe zwiększa przepuszczalność naczyń krwionośnych, co wpływa na szybsze gojenie się ran, innych uszkodzeń skóry oraz blizn po oparzeniach. Co więcej, ma także zdolności wspierające zrastanie kości podczas złamań.
Suplementacja kolagenem wspiera przebieg procesów metabolicznych, pozytywnie wpływa na perystaltykę jelit i zapobiega wzdęciom. Niestety kolagen jest podatny na działanie czynników zewnętrznych, a więc jego niedobory należy uzupełniać.
Jakie aminokwasy znajdują się w kolagenie?
Struktura kolagenu zawiera łańcuchy α, które zawierają odmienną sekwencję aminokwasów. Kolagen jest bogatym źródłem niezbędnych aminokwasów, do których należą:
- prolina – umożliwia regenerację uszkodzonych cząsteczek skóry,
- glicyna – chroni przewód układu pokarmowego i redukuje stany zapalne,
- hydroksyprolina – umożliwia zachowanie prawidłowej budowy tkanki łącznej.
Wyżej wskazane aminokwasy są podstawową jednostką strukturalną kolagenu. Łącznie stanowią ponad połowę składu aminokwasowego. Do pozostałych aminokwasów znajdujących się w kolagenie należą:
- lizyna
- tyrozyna
- metionina
- glutamina
- arginina
Kolagen – dlaczego jest ważny dla organizmu?
Kolagen jest ogromnie ważnym białkiem dla organizmu, ponieważ struktura białka kolagenowego pełni funkcję ochronną dla wielu narządów.
- regeneruje chrząstkę stawową
- ujędrnia i uelastycznia skórę
- zmniejsza widoczność zmarszczek
- reguluje ciśnienie krwi
- rozluźnia naczynia krwionośne
- bierze udział w procesie krzepnięcia krwi, przez co przyspiesza gojenie się ran
- oczyszcza ściany tętnic z tłuszczu
- pomaga zrastać się kościom po złamaniach
Niedobór kolagenu – przyczyny i objawy
Niedobór białek kolagenowych może wynikać z chronicznego stresu, który jest najbardziej niebezpiecznym czynnikiem dla całego organizmu człowieka. Dodatkowo, przyczyną nadmiernej utraty kolagenu w organizmie mogą być zaburzenia hormonalne oraz intensywny trening fizyczny. Włókna kolagenowe, określane również białkiem młodości, osłabiają się już około 26. roku życia, a więc z czasem nasza skóra traci elastyczność i jędrność. Przyczyną niedoboru kolagenu może stać się również nadmierna ekspozycja słoneczna. Dlatego, aby uchronić swój organizm przed utratą kolagenu, niezwykle istotna jest profilaktyka w postaci ochrony przed promieniowaniem UV – nie tylko latem, ale przez cały rok.
Niedobór kolagenu ma istotny wpływ na wygląd. Niewystarczająca ilość kolagenu w diecie sprawia, że cera traci elastyczność i pojawiają się zmarszczki; ponadto osłabia paznokcie, a także zwiększa wypadanie włosów. Objawami niedoboru kolagenu są dolegliwości kostno-stawowe. Najczęstszymi dolegliwościami są odwapnienie kości, czyli osteoporoza, która zwiększa ich podatność na złamania oraz zaburzenia w produkcji mazi stawowej. Zmniejszenie ilości mazi stawowej w chrząstce w konsekwencji prowadzić może do reumatoidalnego zapalenia stawów czy choroby zwyrodnieniowej. Dodatkowo, jego niedobór w organizmie niesie ze sobą ryzyko naderwania wiązadeł i zerwania ścięgien.
Oznakami niedoboru kolagenu są również zbyt wolne gojenie się ran, zmęczenie i trudność w utrzymaniu koncentracji.
Nadmiar kolagenu może być jednak szkodliwy. Głownie prowadzi on do zmian skórnych, a głównie bliznowacenia ran, a nawet narządów wewnętrznych. Bliznowacenie najczęściej dotyka wątrobę i płuca, co w konsekwencji prowadzić może do poważnych uszkodzeń narządów, w tym marskości. Dlatego przed rozpoczęciem stosowania kolagenu niezbędna jest konsultacja ze specjalistą.
Kolagen w jedzeniu – gdzie go znajdziemy?
Kolagen w jedzeniu najczęściej występuje w produktach pochodzenia zwierzęcego. Źródłem kolagenu są głównie galarety wieprzowe, rybne oraz owocowe, golonka, kurze łapki, salceson, chrząstki rekina, a także podroby, takie jak serce i wątróbka. Pożywienie bogate w kolagen równocześnie ma wysoką zawartość tłuszczów, która między innymi może powodować wzrost poziomu cholesterolu. Pomimo, że produkty te nieczęsto goszczą w naszym jadłospisie, warto kierować się umiarem, starać się równoważyć swoją dietę. Alternatywą dla produktów o dużej zawartości tłuszczu mogą być na przykład warzywa strączkowe. Kolagen występuje również w kiełkach pszenicy.
Na co pomaga kolagen?
Właściwości i zastosowanie kolagenu mają znaczący wpływ na większość układów naszego organizmu, między innymi na:
- układ mięśniowy
- układ kostny
- układ nerwowy
- układ krwionośny
- układ trawienny
- układ odpornościowy
- narząd wzroku
Kiedy jest wskazana suplementacja kolagenu?
Suplementacja kolagenu jest wskazana po przebytych kontuzjach i urazach w celu wzmocnienia kości i stawów, ponieważ zwiększa gęstość kości. Ponadto, kolagen można stosować profilaktycznie, wspierając regenerację stawów i mięśni. Kolagen typu II polecany jest w przypadku występowania chorób zwyrodnienia stawów, na reumatoidalne zapalenie stawów oraz w celu odbudowy chrząstki stawowej.
Z wiekiem naturalna synteza kolagenu spada. Dlatego suplementacja kolagenem jest również wskazana dla osób, które chcą przywrócić jędrność skóry. Kolagen poleca się również kobietom po 25. roku życia, które chcą wspomóc naturalną produkcję włókien kolagenowych i utrzymać zdrową kondycję skóry. Stąd swoje zastosowanie kolagen odnajduje również w medycynie estetycznej.
Z czego robi się kolagen?
Naturalny kolagen pochodzi z tkanek zwierzęcych. Preparaty kolagenowe najczęściej wytwarza się ze skóry bydlęcej, wieprzowej lub rybiej. Kolagen rybi, znany również jako kolagen morski, najczęściej pozyskuje się ze skóry dorsza, rekina, tuńczyka czy żarłacza. Budową chemiczną przypomina on strukturę kolagenu ludzkiego. Ponadto, kolagen morski pozwala na efektywniejsze wchłanianie substancji odżywczych przez organizm niż jego odpowiedniki wytwarzane ze skór zwierząt hodowlanych.
Kolagen – działanie na stawy
W główniej mierze kolagen odpowiada za ruchomość stawów i komfort poruszania się. Dlatego też spadek jego produkcji w organizmie może wiązać się z powstawaniem dysfunkcji aparatu ruchowego, którym może towarzyszyć ból.
Suplementacja wspiera regenerację włókien kolagenowych w stawach i tkankach, dzięki czemu ogranicza proces degradacji następujący wskutek starzenia się, wad postawy, urazów oraz przewlekłych chorób towarzyszących. Stymulując produkcję kolagenu w organizmie, można zadbać o prawidłową ruchomość stawów, poprawić zakres ruchu, a także poprawić rozciąganie mięśni. Odpowiedni poziom kolagenu zmniejsza również aktywność enzymów odpowiedzialnych za występowanie stanów zapalnych i dolegliwości bólowych stawów.
Kolagen w zastrzykach – kiedy stosować?
W przypadku przewlekłego bólu stawów lekarz może zalecić zastrzyki w kolano z kolagenem. Zabieg iniekcji powinien być przeprowadzony przez lekarza specjalistę po uprzednim wywiadzie z pacjentem.
Zastrzyki iniekcyjne z kolagenem najczęściej zaleca się w celu:
- uzyskania poprawy ruchomości stawów,
- wspomagania rozciągania mięśni,
- wspomagania okołostawowej tkanki mięśniowej,
- łagodzenia bólu wywołanego ruchem w stawie.
Suplementy diety zawierające kolagen
Osoby, których dieta jest uboga w produkty pochodzenia zwierzęcego, często decydują się na rozpoczęcie suplementacji kolagenem. Podczas poszukiwań odpowiedniego preparatu należy kierować się typem kolagenu, ponieważ to one przede wszystkim określają właściwości i zastosowanie kolagenu. W aptekach i drogeriach internetowych znaleźć można kolagen typu I i II w jednym preparacie, jak na przykład suplement CollafleX Sport.
Preparaty kolagenowe dostępne są w różnych formach, a do najczęściej wybieranych zalicza się kolagen w kapsułkach i tabletkach, które wspierają i wzmacniają stawy, a także kolagen na poprawę kondycji skóry, włosów i paznokci. Wygodną formą suplementacji jest kolagen w płynie – takim rozwiązaniem może być hydrolizowany kolagen w proszku do picia, na przykład GoldFarmex Kolagen Gold oraz kolagen w ampułkach do picia Dr.OHHIRA Collagen+. W suplementach wykorzystuje się również kolagen natywny, który należy głównie do kolagenu typu drugiego. W przeciwieństwie do innych form kolagenu nie jest denaturowany.
Kolagen rybi ze względu na wysoką biodostępność jest zalecany zdecydowanie częściej. Możemy suplementować czysty kolagen lub wybierać preparaty, których skład został wzbogacony o inne składniki odżywcze. Pomocne będą składniki takie jak witamina C i kwas hialuronowy, które stymulują włókna kolagenowe do produkcji.
Kolagen – możliwe skutki uboczne
Ze względu na bardzo szerokie zastosowanie, kolagen jest jednym z najczęściej suplementowanych białek w codziennej diecie. Jednak suplementacja kolagenu, podobnie jak innych preparatów, powinna być skonsultowana z lekarzem specjalistą. Reakcje uboczne mogą pojawić się na skutek występowania alergii i nadwrażliwości na niektóre składniki odżywcze. Ponadto, warto mieć na uwadze to, że wybrane preparaty z kolagenem nie powinny być łączone z dotychczas przyjmowanymi środkami.
Podczas suplementacji kolagenem pojawić się mogą skutki uboczne, takie jak:
- osłabienie
- ból mięśni i stawów
- kwaśny oddech
- nieprzyjemny posmak w ustach
- problemy z wypróżnianiem
Występowanie powyższych objawów może być konsekwencją przyjmowania kolagenu w zbyt wysokiej dawce, czyli powyżej 4000 mg dziennie. Niemiej jednak, kiedy zaobserwujemy u siebie jakiekolwiek skutki uboczne po rozpoczęciu suplementacji kolagenem, warto udać się na konsultację z lekarzem pierwszego kontaktu lub specjalisty, który przepisał nam preparat.
